02. новембар 2011.

Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa

Poštanska marka se emituje kao oblik plaćanja poštarine unapred, ali i da bi se obleležile značajne godišnjice naše bogate kulturne baštine. Tokom oktobra u našoj zemlji je obeleženo nekoliko jubileja koji su poslužili i kao motivi na markama.

Pošta Srbije je 26. oktobra pustila u opticaj prigodnu marku nominale 22 dinara povodom 100 godina prvog srpskog igranog filma. Oktobra 1911. godine završena je montaža filma "Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa", prvog filma ne samo u Srbiji, već i na Balkanu. Kako zbog značaja ovog dela, tako i zbog mesta i uloge kinematografije u savremenom društvu, početkom godine formiran je Odbor za obeležavanje "Godine filma" sa istaknutim ržiserima, glumcima i ostalim filmskim radnicima.

Godinama jedan novinarski članak napisan nakon premijere, uz jeoš nekoliko kratkih pozitivnih osvrta i šest sačuvanih fotografija, predstavlja sve što je ostalo od "Života i dela besmrtnog vožda Karađorđa", filma koji je redovno bivao spominjan u svakoj ozbiljnijoj filmskoj studiji o počecima srpske i jugoslovenske kinematografije. Sticajem srećnih okolnosti u leto 2003. godine, nakon 75 godina, tokom kojih se smatrao izgubljenim, "Karađorđe" je pronađen u Austrijskom filmskom arhivu u Beču, kao deo zaostavštine Ignjata Rajntalera, valsnika bioskopa, poreklom iz Osijeka. izuzetna kolekcija ovog istinskog ljubitelja filma sadržala je pored nemačkih i mađarskih i 17 filmova prvih srpskih producenata Svetozara Botorića i Đoke Bogdanovića.

Film "Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa" predstavio je sve značajne događaje iz života Karađorđa Petrovića, počev od njegovog rođenja do tragične smrti 1817. godine. Ovaj nemi film trajao je nešto duže od jednog sata, što je za ono vreme bilo neuobičajeno dugo. Producent Svetozar Botorić, vlasnik prsvog stalnog bioskopa u Srbiji, bio je i ekskluzivni predstavnik francuske filmske kompanije "Pate Frer" za Balkan, tako da je film prošao postprodukciju u laboratoriji ove poznate kompanije u Parizu. Kako po stilu, tako i po strukturi, koja se sastojala od više dramskih segmenata - slika, film se lepo uklapa u "Pateovu" produkciju filmova iz tog perioda sa istorijskom tematikom. Uticaj filma "Život i stradanje Isusa Hrista" iz 1907. godine autora F: Zeke i L. Nonega, koji je rađen u "Pateovoj" produkciji, lako je prepoznatljiv.

Iako je "Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa" prvi sprski film, on uz rame može da stoji sa ostalim istorijskim igranim filmovima iz tog perioda u Evropi, pre svega zahvaljujući izuzwtnoj veštini Čiča Ilije Stanojevića u pogledu scenarija i režije i sjajnoj fotografiji "Pateovog" kamermana Luja de Berija. Treba istaći i upečatljivu realističku glumu Milorada Petrovića, Save Todorovića i ostalih poznatih pozorišnih glumaca Srpskog kraljevskog narodnog pozorišta, koji u filmu igraju i po nekoliko uloga. U okviru izdanja "Jubileji velikih srpskih glumaca" naša pošta je emitovala 20. maja 2003. godine prigodan spomen-blok na kojem su prikazani Čiča Ilija Stanojević (1859 - 1930) i Dobrica Milutinović (1887 - 1956).

Nova, digitalno restaurisana, kopija filma pre nekoliko dana svečano je prikazana u Jugoslovenskoj kinoteci.

Veoma uspelu umetničku obradu marke uradio je mr Boban Savić, akademski slikar iz Beograda. Stručnu saradnju pružili su Radoslav Zelenović, direktor Jugoslovneske kinoteke i Marijana Cukućan, dokumentarista fototeke.

Marka je štampana tehnikom višebojnog ofseta u novosadskoj štampariji "Forum", u šalterskim tabacima od po 10 komada. Na dan emitovanja marke, na pošti 11101 Beograd bio je u upotrebi prigodan žig prvog dana.

Ko je ko u "Karađorđu"
Producent: Svetislav Botorić.
Scenario: Ćira Monok (na osnovu istoimenog pozorišnog komada Miloša Cvetića).
Režija: Čiča Ilija Stanojević.
Uloge: Milorad Petrović (Karađorđe), Čiča Ilija Stanojević (turski paša i Vujica Vulićević), Sava Todorović (starac Fočo), Dragoljub Sotirović (hajduk Veljko), Teodora Arsenović (Jelena, Karađorđeva žena), Vukosava Jurković (mati Karađorđeva), Dobrica Milutinović (Janko Katić), Persa Pavlović (žena iz naroda), Jovan Antonijević Đeda, Aleksandar Milojević, Dimitrije Ginić, Mileva Bošnjaković i dr.


Povezani članci: "Karađorđe" restaurisan za jubilej vek filma

Нема коментара:

Постави коментар