07. септембар 2014.

100 godina od bitke na Gučevu

Uz državne i vojne počasti na Gučevu kraj Loznice obeleženo je 100 godina od početka bitke za Kotu 708, bitke u kojoj je 60 hiljada srpskih ratnika 55 dana nadčovečanskim žrtvama sprečavalo prodor više od 130 hiljada austrougarskih vojnika u Srbiju.

Bitka na Gučevu vođena je u sklopu bitke na Drini od 8. septembra do početka novembra 1914. godine. Srpske trupe su oko 26. septembra stigle na Gučevo, ali kako ga nisu mogle osvojiti, utvrdile su se u neposrednoj blizini neprijateljskih linija.
Gučevska bitka poznata je kao jedna od prvih rovovskih bitaka iz Prvog svetskog rata. Srpski i austrougarski rovovi bili su na veoma maloj udaljenosti, koja je na pojedinim kotama iznosila pet do sedam metara. Na frontu od Šapca do Sokolske planine sukobljene strane su iskopale rovove na razdaljini od 300 do 150 metara, a na nekim mestima rovovi su bili udaljenosti svega 50 metara jedni od drugih. Na Eminovim vodama najmanje službeno zabeleženo rastojanje između dva rova bilo je svega 7 metara.

Neki rovovi su bili duboki i po dva metra, sa postavljenim nastrešnicama radi zaštite od šrapnela, protezali su se u obliku izlomljenih linija ivicama šume i preko njiva. Kako je nastupilo jesenje vreme, sa čestim kišama, vojnici su stanovali u zemunicama. Blatnjavi rovovi su obično bili puni vode pa su smišljani razni načini kako bi se ona eliminisala.

Ovako mala udaljenost između srpskih i austrougarskih rovova paralisala je je topove austrougarske artiljerije, koja je bila daleko nadmoćnija od srpske. Osnovni cilj austrougarske ofanzive, da se probije kroz centar i opkoli srpska krila, nije ostvaren i pored opšte nadmoći neprijatelja i početnih uspeha. Ipak, padom kota 708, Eminove vode i Kulišta, 6. novembra palo je i Gučevo, a jedinice kombinovane divizije morale su da se povuku na desnu obalu Štire. U borbama na Gučevu srpske trupe imale su znatne gubitke, ali su ostvarile cilj, parališući austrougarsku vojsku na tom delu fronta skoro dva meseca.

Srpska Vrhovna Komanda naređuje postepeno povlačenje Prve, Druge i Treće armije za odbranu Valjeva, nadajući se, da će u tom vremenu popuniti redove novim ljudstvom i da će stići očekivana municija iz Soluna. Opšte povlačenje ka Valjevu naređeno je 8. novembra, ali pod vrlo teškim okolnostima, jer se sa vojskom kretalo i sve stanovništvo, koje nije smelo čekati po drugi put austrijsku invaziju. Do 14. novembra, sve tri srpske armije bile su prikupljene za odbranu Valjeva i delimično popunjene regrutima, ali kako očekivana municija i ostala vojna oprema još nije stigla, Srpska Vrhovna komanda naređuje povlačenje svoje tri armije i to na desnu obalu Kolubare, njenu pritoku reku Ljig i na planinu Suvobor, što je uvod u Kolubarsku bitku, koja je otpočela već 16. novembra 1914. godine.

04. септембар 2014.

28. јул 2014.

Objava rata

Telegram objave rata Austrougarske Srbiji poslat je 28. jula u 11.10, napisan na službenom francuskom jeziku, iz Beča je preko Bukurešta stigao redovnom poštom u 12.30 sati u Niš. Primio ga je verovatno dežurni u ministarstvu inostranih dela koji je požurio da ga preda predsedniku vlade. Budući da nije stigao diplomatskom poštom i da baron Grizinger, nemački poslanik koji je nakon prekida diplomatskih odnosa Srbije i Austrougarske čuvao i interese Austrougarske, nije o telegramu ništa znao. Pašić je odmah zatražio proveru autentičnosti telegrama kod rumunske strane.
Sadržaj telegrama glasi:

"Kraljevskom ministru inostranih dela u Nišu, Kraljevska Vlada Srbije nije na zadovoljavajući način odgovorila na notu datiranu 23. julom 1914, koju joj je predao austrougarski poslanik u Beogradu, zbog čega Carska i Kraljevska Vlada nalazi da je prinudjena da se osloni na silu oružja radi očuvanja svojih prava i interesa. Od ovog trenutka Austrougarska se smatra u ratu sa Srbijom. Ministar inostranih dela Austrougarske grof Berhtold".

Original telegrama čuva se u Arhivu Srbije.

19. јун 2014.

Ogrlica i revolver Bufalo Bila na aukciji

Na aukciji u Dalasu, aukcijska kuća Heritejdž, koja je bila organizator licitacije, saopštila je da su oba predmeta koji su pripadali legendi Divljeg zapada, Vilijamu Kodiju poznatom kao Bufalo Bil, prodata za po 40.625 dolara.

Predstavnik Heritejdža naveo je da je čuveni lovac na bizone dobio ogrlicu od kandži grizli medveda od poglavice Sijuksa, Bika koji sedi, koji je i nastupao sa Bufalo Bilom, a da je revolver Kolt .45 model 1873 Frontier six-shooter naručio i kupio u januaru 1883. godine u Njujorku, u poznatoj oružari Hartley & Graham, iste godine kada je i pokrenuo svoj putujući šou.

Bufalo Bil je bio najpoznatiji i po revijama kaubojskih veština, putujući šou nalik cirkusu, u kojime je nastupao kao glavna zvezda. Od 1884. do 1907. nastupao je i po Evropi, a gostovao je i u Srbiji 1906. godine u brojnim srpskim gradovima od kojih potvrde i sećanja postoje za Beograd, Pančevo, Zrenjanin i Smederevo.

Na osnovu njegovih stvarnih, ali i izmišljenih pustolovina, napisano je mnoštvo knjiga i objavljen veliki broj stripova, a kasnije su snimani filmovi i TV serije.

18. јун 2014.

Poštanska markica prodata za 9,5 miliona $

Poštanska marka iz 19. veka iz britanske kolonije u Južnoj Americi prodata je na aukciji u Njujorku za 9,5 miliona dolara (7 miliona evra), saopštila je u utorak uveče aukcijska kuća Sotbi.

Ta neobična marka iz 1856. iz Britanske Gvajane već tri puta je u svojoj istoriji obarala vrednost na aukcijama za pojedinačno prodatu markicu. Ova poštanska marka dimenzija 2,5x3 centimetra nije viđena u javnosti od 1986. godine. To je jedina marka koja nedostaje privatnoj kolekciji britanske kraljevske porodice.

Poslednji vlasnik markice iz Gvajane bio je Džon E. DiPont, naslednik bogatstva porodične hemijske kompanije, koji je osuđen za ubistvo olimpijskog šampiona u rvanju 1984. godine. Njen prvi vlasnik bio je 12-godišnji Škotlanđanin koji je živeo u Južnoj Americi i koji ju je dodao u svoju kolekciju pošto ju je slučajno pronašao među porodičnim dokumentima 1873. godine.

Marku je prodao za par šilinga lokalnom kolekcionaru Nilu Mekinonu. Mekinon je marku čuvao pet godina da bi je prodao dileru iz Liverpula koji je uvideo njenu posebnost. Marka je potom prodata nemačkom grofu Filipu fon Feraju, koji je važio za jednog od najvećih kolekcionara markica.

Posle njegove smrti 1917. godine, markica je postala deo kolekcije u muzeju u Berlinu, a kolekciju je preuzela Francuska na ime ratnih reparacija da bi je prodala na 14 aukcija.

Markica iz Gvajane je prodata za 35.000 dolara 1922. što je tada bio rekord za jednu marku. Do sada je marka preprodavana više puta, a poslednji rekord je postigla 1980. godine, kada je prodata za 935.000 dolara.

03. јун 2014.

Najskuplja poštanska maraka na svetu na aukciji

Najskuplja poštanska maraka na svetu je od juče prikazana u Londonu, pre nego što sledećeg meseca bude ponuđena na aukciji za više od 10 miliona evra.

Jedina “preživala” markica iz 1856. godine veličine jednog centa iz Britanske Gvajane retko se mogla videti nakon poslednjeg izlaganja 1986. godine.

Na svakoj od tri prilike kada je prikazivana bila je prodata na aukciji i oborila je rekord kao najskuplja na svetu, a očekuje se da ponovo premaši tu cifru kada 17. juna bude ponuđena u Njujorku. Očekuje se da će biti prodata za cenu između šest i 12 miliona funti.

Markicu je 1873. godine pronašao 12-godišnji dečak iz Škotske koji je živeo u Britanskoj Gvajani u Južnoj Americi i dodao je svojoj kolekciji poštanskih markica kada ju je našao među porodičnim papirima. Međutim, on tada nije znao da je i u to vreme ona bila vrlo retka.

Prodao je za veoma malo novca iste godine i kroz pet godina ona se našla u kolekciji Filipa la Renotijera fon Ferarija, austrijskog plemića.

Nakon što je on zaveštao berlinskom muzeju, Francuzi su je zaplenili 1920. godine kao deo reparacije iz Nemačke posle Prvog svetskog rata a zatim je prodali njujorškom tekstilnom magnatu.

Na kraju je markica završila kod Džona du Ponta, nalsednik bogatstva hemijske kompanije, koji ju je kupio 1980. za tada rekordnu cenu ekvivalentnu današnjem iznosu od 560.000 funti.