100-godišnjica Prvog svetskog rata

Povod za početak Prvog svetskog rata bio je atentat Gavrila Principa na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda, 28. juna 1914. u Sarajevu. Rat je trajao do 1918. godine i u njemu je mobilisano 65-70 miliona ljudi iz ukupno 36 država, od čega je pod oružjem najviše bilo Evropljana. Sile Antante, okupljene oko Ujedinjenog kraljevstva, Rusije i Francuske, ratovale su protiv Centralnih sila, čije su predvodnice bile Austrija i Nemačka. U jednom od najkrvavijih sukoba u istoriji čovečanstva, poginulo je više od 10 miliona ljudi, a 20 miliona je ranjeno. Kraljevina Srbija je u ovom ratu izgubila više od milion svojih žitelja, među kojim oko 370 hiljada vojnika (26%).

Srbija je prva zemlja koja je napadnuta. Austrougarska ofanziva 1914. godine neslavno se okončala velikim porazom carske vojske u bitkama na Ceru, Kolubari i Drini. Srpsku vojsku predvodili su vrhovni komadant Aleksandar Karađorđević i vojvode i generali Živojin Mišić, Stepa Stepanović, Radomir Putnik, Petar Bojović i Pavle Jurišić Šturm. Nakon početnih pobeda, srpska vojska se, zajedno sa kraljem Petrom I Karađorđevićem i predsednikom Vlade Nikolom Pašićem, povukla preko Albanije pod naletom velike austrougarske ofanzive 1915. godine. Ostaci srpske vojske, oporavljeni od albanske golgote u savezničkim vojnim bolnicama na Krfu, Solunu i Bizerti, u jesen 1916. godine postigli su veliku pobedu u bici protiv bugarske armije na Kajmakčalanu, a dve godine kasnije sa savezničkim snagama otpočeli su ofanzivu kojom je probijen Solunski front.

Rat je okončan potpisivanjem Versajskog mira 20. juna 1919. godine, čija je posledica bila nova teritorijalna podela Evrope. Nemačka je izgubila svoje kolonije, a na ruševinama Austrougarske monarhije i osmanskog carstva stvorene su Austrija, Mađarska, Čehoslovačka i, zahvaljujući srpskim vojnim pobedama i diplomatskoj veštini, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca. Teritorije Osmanskog carstva van Anadolije dodeljene su, kao protektorat, silama Antante, dok je jezgro Osmanskog carstva reorganizovano u Republiku Tursku. Ruska imperija, koja je izašla iz rata nakon Oktobarske revolucije 1917. godine, izgubila je veliki deo svojih teritorija, na kojima su stvorene nove evropske države - Finska, Estonija, Letonija, Litvanija i Poljska.

Saradnja na tekstu, motivima maraka, prigodnih koverata i maksimum karti ostvarena je sa Srpskom akademijom nauka i umetnosti, Vojnim muzejom u Beogradu, Muzejom savremene umetnosti u Beogradu i PTT muzejom u Beogradu.

Motiv na marki nominale 23,00 din: „Prelaz srpske vojske preko Albanije”, 1915, ulje na platnu, autor Miloš Golubović; zbirka PTT muzeja u Beogradu; pukovska zastava iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na vinjeti: „Iz rata”, 1915/1916, tuš, akvarel,/papir, autor Miloš Golubović; zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; orden Karađorđeve zvezde sa mačevima IV stepena iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na koverti: „Prelaz srpske vojske preko Albanije”, skulptura, autor Jovan Pešić, zbirka PTT muzeja u Beogradu; vojnički orden Karađorđeve zvezde sa mačevima iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu.

Motiv na marki nominale 35,00 din: „Još jedan pogled”,1915/1916,tuš, akvarel/papir, autor Miloš Golubović; zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; spomenica rata za oslobođenje i ujedinjenje 1914-1918 i sablje pešadijske oficirske iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na vinjeti: „Krf”, 1916, tuš,akvarel/papir; autor Miloš Golubović; zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; vojnički orden Karađorđeve zvezde sa mačevima,iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na koverti: „Čekanje”, 1915/1916,tuš/papir, autor Miloš Golubović, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; zastava, dar žena Požarevca oslobodiocima 1918. g. i sablje pešadijske oficirske, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu.

Motiv na marki nominale 46,00 din: „Izlazak srpske vojske na more”, 1916, ulje, autor Vasa Eškićević; vlasništvo ATP „Lasta”, Beograd; pukovska zastava i šlem srpski tipa Adrijan, iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na vinjeti: „Vezirov most”, 1915, ulje, pastel i akvarel, autor Vladimir Becić i srebrna medalja za hrabrost, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na koverti: „Oficir”, 1914, ulje/karton, autor Nadežda Petrović, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; Albanska spomenica i sablja pešadijska oficirska, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu.

Motiv na marki nominale 70,00 din: „Preko Albanije 1915”, 1920, ulje/platno, autor Miloš Golubović; orden Karađorđeve zvezde sa mačevima III stepena i sablja pešadijska oficirska, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na vinjeti: „Samrtnikov oproštaj”, 1916, tuš/papir, autor Miloš Golubović i orden belog orla sa mačevima IV stepena, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu; Motiv na koverti: „Tobdžija”, 1914, ulje/karton/lesonit, autor Nadežda Petrović, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; orden belog orla sa mačevima IV stepena i srebrni venac dodeljen zastavi 13. pešadijskog puka „Hajduk Veljko”, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu.

Motivi na maksimum kartama: „Zbogom, deco moja”, 1915/1916, tuš, akvarel/papir, autor Miloš Golubović, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; orden Karađorđeve zvezde sa mačevima IV stepena, zbirka Vojnog muzeja u Beogradu. „Predeo s Krfa”, 1918, ulje/karton, autor Kosta Miličević, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; pukovska zastava i sablje pešadijske oficirske iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu. „Crkva na Krfu”, 1918, ulje/karton, autor Kosta Miličević, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; spomenica rata za oslobođenje i ujedinjenje 1914-1918, iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu. „Beograd (Pogled na Savu sa srušenim mostom)”, 1914, ulje/platno, autor Natalija Cvetković, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu; zastava, dar žena Požarevca oslobodiocima 1918. g. i vojnički orden Karađorđeve zvezde sa mačevima, iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu.

Grafička obrada maraka: mr Marina Kalezić, akademski slikar.

Kataloške informacije

24. jun 2014.

Umetnička obrada Marina Kalezić

Štampa: višebojni ofset „ZIN” Beograd; z.č. 13 1/4

Tiraž: (višebojna) 50.000; 35,00 din (višebojna) 50.000; 46,00 din (višebojna) 50.000; 70,00 din (višebojna) 50.000

Tabak: 9 +vinjeta

Koverti sa žigom PD: 4

Maksimum karta: 4

Nacrti: 

„Prelaz srpske vojske preko Albanije”, 1915, autor Miloš Golubović, zbirka PTT muzeja u Beogradu, pukovska zastava iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; 

„Još jedan pogled”, 1915/16,Miloš Golubović, zbirka Muzeja savremene umetnosti u Beogradu, spomenica rata za oslobođenje i ujedinjenje 1914-1918 i sablje pešadijske oficirske iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; 

„Izlazak srpske vojske na more”, 1916, autor Vasa Eškićević, vlasništvo ATP „Lasta”, Beograd, pukovska zastava i šlem srpski iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; 

„Preko Albanije 1915”, 1920, autor Miloš Golubović, orden Karađorđeve zvezde sa mačevima III stepena i sablja pešadijska oficirska iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu.

Veličina marke: 37,5 x 30 mm.

Važi neograničeno.

Ogrlica i revolver Bufalo Bila na aukciji

Na aukciji u Dalasu, aukcijska kuća Heritejdž, koja je bila organizator licitacije, saopštila je da su oba predmeta koji su pripadali legendi Divljeg zapada, Vilijamu Kodiju poznatom kao Bufalo Bil, prodata za po 40.625 dolara.

Predstavnik Heritejdža naveo je da je čuveni lovac na bizone dobio ogrlicu od kandži grizli medveda od poglavice Sijuksa, Bika koji sedi, koji je i nastupao sa Bufalo Bilom, a da je revolver Kolt .45 model 1873 Frontier six-shooter naručio i kupio u januaru 1883. godine u Njujorku, u poznatoj oružari Hartley & Graham, iste godine kada je i pokrenuo svoj putujući šou.

Bufalo Bil je bio najpoznatiji i po revijama kaubojskih veština, putujući šou nalik cirkusu, u kojime je nastupao kao glavna zvezda. Od 1884. do 1907. nastupao je i po Evropi, a gostovao je i u Srbiji 1906. godine u brojnim srpskim gradovima od kojih potvrde i sećanja postoje za Beograd, Pančevo, Zrenjanin i Smederevo.

Na osnovu njegovih stvarnih, ali i izmišljenih pustolovina, napisano je mnoštvo knjiga i objavljen veliki broj stripova, a kasnije su snimani filmovi i TV serije.

Poštanska markica prodata za 9,5 miliona $

Poštanska marka iz 19. veka iz britanske kolonije u Južnoj Americi prodata je na aukciji u Njujorku za 9,5 miliona dolara (7 miliona evra), saopštila je u utorak uveče aukcijska kuća Sotbi.

Ta neobična marka iz 1856. iz Britanske Gvajane već tri puta je u svojoj istoriji obarala vrednost na aukcijama za pojedinačno prodatu markicu. Ova poštanska marka dimenzija 2,5x3 centimetra nije viđena u javnosti od 1986. godine. To je jedina marka koja nedostaje privatnoj kolekciji britanske kraljevske porodice.

Poslednji vlasnik markice iz Gvajane bio je Džon E. DiPont, naslednik bogatstva porodične hemijske kompanije, koji je osuđen za ubistvo olimpijskog šampiona u rvanju 1984. godine. Njen prvi vlasnik bio je 12-godišnji Škotlanđanin koji je živeo u Južnoj Americi i koji ju je dodao u svoju kolekciju pošto ju je slučajno pronašao među porodičnim dokumentima 1873. godine.

Marku je prodao za par šilinga lokalnom kolekcionaru Nilu Mekinonu. Mekinon je marku čuvao pet godina da bi je prodao dileru iz Liverpula koji je uvideo njenu posebnost. Marka je potom prodata nemačkom grofu Filipu fon Feraju, koji je važio za jednog od najvećih kolekcionara markica.

Posle njegove smrti 1917. godine, markica je postala deo kolekcije u muzeju u Berlinu, a kolekciju je preuzela Francuska na ime ratnih reparacija da bi je prodala na 14 aukcija.

Markica iz Gvajane je prodata za 35.000 dolara 1922. što je tada bio rekord za jednu marku. Do sada je marka preprodavana više puta, a poslednji rekord je postigla 1980. godine, kada je prodata za 935.000 dolara.

Najskuplja poštanska maraka na svetu na aukciji

Najskuplja poštanska maraka na svetu je od juče prikazana u Londonu, pre nego što sledećeg meseca bude ponuđena na aukciji za više od 10 miliona evra.

Jedina “preživala” markica iz 1856. godine veličine jednog centa iz Britanske Gvajane retko se mogla videti nakon poslednjeg izlaganja 1986. godine.

Na svakoj od tri prilike kada je prikazivana bila je prodata na aukciji i oborila je rekord kao najskuplja na svetu, a očekuje se da ponovo premaši tu cifru kada 17. juna bude ponuđena u Njujorku. Očekuje se da će biti prodata za cenu između šest i 12 miliona funti.

Markicu je 1873. godine pronašao 12-godišnji dečak iz Škotske koji je živeo u Britanskoj Gvajani u Južnoj Americi i dodao je svojoj kolekciji poštanskih markica kada ju je našao među porodičnim papirima. Međutim, on tada nije znao da je i u to vreme ona bila vrlo retka.

Prodao je za veoma malo novca iste godine i kroz pet godina ona se našla u kolekciji Filipa la Renotijera fon Ferarija, austrijskog plemića.

Nakon što je on zaveštao berlinskom muzeju, Francuzi su je zaplenili 1920. godine kao deo reparacije iz Nemačke posle Prvog svetskog rata a zatim je prodali njujorškom tekstilnom magnatu.

Na kraju je markica završila kod Džona du Ponta, nalsednik bogatstva hemijske kompanije, koji ju je kupio 1980. za tada rekordnu cenu ekvivalentnu današnjem iznosu od 560.000 funti.

Evropska zaštita prirode

Zavod za zaštitu prirode Srbije prirodna dobra Park prirode „Stara planina” i predeo Zaovine zbog svojih prirodnih vrednosti nominovano je za svetsku mrežu rezervata biosfere u okviru UNESCO programa „Čovek i biosfera“ (MAB).

Park prirode „Stara planina“ prepoznatljiv po raznovrsnoj geološkoj građi sa dominatnim stenama crvenog peščara na kojima se razvio specifičan svet flore i faune nalazi se u istočnoj Srbiji. U pejsažu Parka zastupljene su blago talasate visoravni pašnjaka ispresecane vodotocima sa čestom pojavom brzaka i kaskadnim i slapovitim prelomima. Raznovrsnost divljeg biljnog i životinjskog sveta čini prisustvo 1 200 vrsta i podvrsta viših biljaka, oko 200 vrsta ptica, 30 vrsta sisara, 12 vrsta gmizavaca, 26 vrsta riba. Kulturno istorijske osobenosti područja čnii spomeničko srednjovekovno nasleđe iz doba Brankovića. Na osnovu Studije zaštite Zavoda Stara planina je proglašena za Park prirode.na ukupnoj površini od 114, 332 hektara kao prirodno dobro I kategorije, od izuzetnog značaja .Ovim proglašenjem je ustanvljeno najveće prirodno dobro u Srbiji koje je predloženo i za zaštiu na svetskom nivou kao rezervat biosfere (UNESCO, MAB).

Predeo Zaovine se nalaze u zapadnoj Srbiji, u južnom delu planine Tare u šumovitom brdsko-planinskom području. Zaovine su posebno poznate kao mesto na kojem je Josif Pančić 1875. godine otkrio omoriku (Picea omorika), živi fosil biljnog sveta. Na ovom prostoru je zabeleženo 55 vrsta koje se nalaze na preliminarnoj crvenoj listi flore Srbije i 25 vrsta međunarodno značajnih biljaka, 108 vrsta ptica, 14 vrsta riba, 6 vrsta vodozemacaca, 5 vrsta gmizavaca i 36 vrsta sisara. Najznačajniji predstavnik insekata je reliktna i endemična vrsta Pančićev skakavac (Pyrgomorphulla serbica). Studijom zaštite Zavod je valorizovao prostor Zaovina površine oko 6.300 hektara (naselje Zavoine, četri jezera i kanjon Belog Rzava), koji će biti zaštićen u okviru Nacionalnog parka „Tara” i time predložen za zaštitu na svetskom nivou kao deo prekograničnog rezervata biosfere „Drina” koji obuhvata deo prostora Srbije i Republike Srpske u Bosni i Hercegovini (UNESCO, MAB).

Umetnička obrada maraka: Miroslav Nikolić.

Stručna saradnja: Zavod za zaštitu prirode Srbije.

Kataloške informacije

22. maj 2014.

Umetnička obrada Miroslav Nikolić

Štampa: višebojni ofset „ZIN” Beograd; z.č. 13 1/4

Ritaž: 35,00 din (višebojna) 50.000; 70,00 din (višebojna) 50.000

Tabak: 8 + vinjeta

Nacrti: Park prirode „Stara planina” sa karakterističnim životinjama; Predeo Zaovine sa karakterističnim životinjama.

Veličina marke: 37,5 x 30 mm.

Važi neograničeno.

Evropa 2014 – nacionalni muzički instrumenti

U muzičkoj tradiciji jednog naroda muzički instrument predstavlja važan element. On se javlja u bezbroj oblika, a po svom poreklu je autohton ili je usvojen iz neke druge ku-lture, ali je zbog svoje upotrebe takođe postao domaći.

Po klasifikaciji instrumenata nemačkih etnomuzikologa Kurta Saksa (Curt Sachs) i Eriha M Hornbostela (Erich M. Hornbostel), koja za kriterijum uzima materiju kao izvor zvuka i način na koji se zvuk kod tih instrumenata dobija, oni se mogu podeliti u četiri grupe, na: 1. Idiofone; 2. Membranofone; 3. Kordofone, i 4. Aerofone.

U srpskoj tradicionalnoj praksi idiofoni (samozvučni) instrumenti relativno su retki i najčešće su veoma jednostavne strukture. Njihova funkcija varira od obredne, preko signalne, sve do muzičke u pravom smislu te reči (zvono, klepalo, drombulje).

Membranofoni (opnozvučni) instrumenti su relativno retki, a karakteristični su po svojoj muzičkoj funkciji (bubanj/tapan, tarabuka, daire odnosno def, ćupa odnosno begeš). Kod kordofonih (žičanih) instrumenata ton se dobija okidanjem (udaranjem) ili prevlačenjem gudala preko napete strune (tambura, tamuraški ansambl, gusle, gudački ansambl). Aerofoni (aer–vazduh, grčki) instrumenti ispoljavaju se kao: slobodni (list, trava i pero od crnog luka) i duvački. Duvački muzički instrumenti u Srbiji su nesumnjivo najbrojniji, a zastupljeni su u skoro svim postojećim grupama, kao labijalni/narodne flaute (svirala-duduk-frula, okarina, dvojnice, cevara); svirale s jezičkom/narodni klarineti (lejka, surla, paljka, gajde, diple), te svirale kod kojih se ton dobija treperenjem usana/ trube (truba od kore drveta, rikalo – bušen, duvački – bleh orkastar).

Svirala/duduk/frula pripada porodici tzv. narodnih flauta. Izrađuje se od drveta i ima šest rupica za sviranje. Javlja se u više veličina. Svirka kod instrumenata koji su najduži, neretko je „obogaćena“ karakterističnim tonom iz grla svirača.

Gajde pripadaju tzv. narodnim klarinetima budući da je izvor njihovog zvuka pisak koga čini jednostruki jezičak. U muzičkoj praksi Srbije sreću se dva tipa gajdi: dvoglasne (južnomoravsko-makedonske i vlaške) i troglasne (svrljiške i banatske).

Umetnička obrada maraka: Nadežda Skočajić, akademski slikar-grafičar. Stručna saradnja: dr Dimitrije O. Golemović.

Kataloške informacije

28. april 2014.

Umetnička obrada Nadežda Skočajić

Štampa: višebojni ofset „ZIN” Beograd; z.č. 13 1/4

Tiraž: 69,00 din (višebojna) 100.000; 74,00 din (višebojna) 45.000

Tabak: 8 + vinjeta

Nacrti: Svirala/duduk/frula tzv narodna flauta; Gajde tzv narodni klarinet.

Veličina marke: 37,5 x 30 mm.

Važe neograničeno.

Redovne marke 2014.

Kataloške informacije

Izdate: 24. mart 2014. godine

Umetnička obrada Jakša Vlahović

Višebojni ofset „ZIN” Beograd

Tiraž: 1,00 din (višebojna) 1.000.000; 23,00 din (višebojna) 2.000.000

Tabak: 100 komada

Nacrt: Grafički prikaz mrežnih kablova koji povezuju ljude širom planete, putem elektronskih komunikacija.; Portret Mileve Marić Ajnštajn, srpske matematičarke i prve žene Alberta Ajnštajna.

Veličina marke: 22,5 x 25,5mm

Važi neograničeno.

Umetnost 2014.

150 godina od rođenja Branislava Nušića

Branislav Nušić (Beograd, 20. oktobar 1864 – Beograd, 19. januar 1938), komediograf, romanopisac, esejista, začetnik retorike u Srbiji i istaknuti fotograf amater. Radio je i kao novinar i diplomata. Poznat po svom upečatljivom humoru, pisao je o ljudima i njihovim naravima. Rođen je u Beogradu, u kući na čijem je mestu danas Narodna banka Srbije, kao Alkibijad Nuša, u cincarskoj porodici Đorđa i Ljubice Nuše.

U Smederevu je pohađao osnovnu školu i prve dve godine gimnazije, a maturirao je u Beogradu. Sa 18 godina promenio je ime u Branislav Nušić. Na Pravnom fakultetu u Beogradu diplomirao je 1885. godine, a državnu službu dobio je 1889. godine. Kao zvaničnik Ministarstva spoljnih poslova, postavljen je za pisara konzulata u Bitolju. Oženio se 1893. godine Darinkom, ćerkom trgovca Božidara Đorđevića i Ljubice. Na jugu Srbije i u Makedoniji proveo je celu deceniju, a tokom službovanja na mestu vicekonzula u Prištini, o stradanjima srpskog naroda ostavio je svedočanstvo u delu Pisma konzula. U živopisnoj karijeri, Nušić je bio i sekretar Ministarstva prosvete, dramaturg Narodnog pozorišta u Beogradu, a 1902. je postavljen za poštansko-telegrafskog komesara prve klase u Poštansko-telegrafskom odeljenju Ministarstva građevina. Bio je i upravnik Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, a osnovao je i pozorište u Skoplju, gde je živeo do 1915. Prvi svetski rat proveo je u izbeglištvu u Italiji, Švajcarskoj i Francuskoj. Posle rata, Nušić je postavljen za prvog upravnika Umetničkog odseka Ministarstva za prosvetu, a 1923. godine imenovan je za upravnika Narodnog pozorišta u Sarajevu. Od 1927. godine ponovo je u Beogradu. Za redovnog člana Srpske kraljevske akademije izabran je 10. februara 1933. Preminuo je 19. januara 1938, a tog dana fasada zgrade beogradskog Narodnog pozorišta bila je uvijena u crno platno. O njegovom burnom životu snimljena je televizijska drama Neozbiljni Branislav Nušić, 1986. godine.

Osim pod svojim imenom, objavljivao je i pod pseudonimom „Ben Akiba“, a najpoznatija njegova dela su: drame – Tako je moralo biti, Pučina, Kirija, Analfabeta; komedije – Protekcija, Svet, Put oko sveta, Gospođa ministarka, Narodni poslanik, Mister Dolar, Ožalošćena porodica, Pokojnik, Sumnjivo lice, Dr, Ne očajavajte nikad! Vlast (nedovršena); romani – Opštinsko dete, Hajduci, Devetstopetnaesta, Autobiografija; pripovetke – Politički protivnik, Posmrtno slovo, Klasa, Pripovetke jednog kaplara; tragedije – Knez Ivo od Semberije, Hadži-Loja, Nahod.

200 godina od rođenja Mihaila Ljermontova

Mihail Jurjevič Ljermontov (Moskva, 3. oktobarPjatigorsk, 15. jul 1841) je bio ruski romantičarski pisac i pesnik, poznat kao pesnik KavkazaLjermontov je rođen u Moskvi, a odrastao u selu Tarhani, gde se nalazi i njegov grob. Njegova porodica vodi poreklo od Škota (Learmount), koji se doselio u Rusiju u ranom DžVII veku. Njegova baba, koja ga je odgajila jer mu je majka rano umrla a otac bio u vojsci, postarala se da Ljermontov dobije odlično obrazovanje.

Nakon završetka gimnazije, Ljermontov je 1830. upisao Moskovski univerzitet, ali se na njemu nije dugo zadržao zbog nepokornosti prema jednom profesoru. Od 1830. do 1834. je išao u vojnu školu u Sankt Peterburgu, te je postao oficir. Za to vreme je pisao dosta poezije pod uticajem Puškina i Bajrona. Takođe se zanimao za rusku istoriju i srednjovekovnu epsku poeziju, što se odrazilo na Pesmu trgovca Kalašnjikova, dugačku poemu Borodino i seriju popularnih balada. Nakon smrti Puškina, 1837. godine, Ljermontov je izrazio svoja osećanja kroz pesmu upućenu Caru Nikolaju I Pavloviču, zahtevajući osvetu nad ubicom Puškina. Pesma je osuđivala stuboveruske visoke klase za Puškinovu smrt. Nikolaj Pavlovič ga je zbog ove pesme prognao na Kavkaz, gde je Ljermontov već bio kao mali. Posetio je Sankt Peterburg 1838. i 1839. godine. Njegova neuzvraćena ljubav prema Varvari Lopuhini je zabeležena u nezavršenom romanu Princeza Ligovskaja. Nakon duela sa sinom francuskog ambasadora, opet je vraćen u armiju na Kavkazu. 1839. godine završio je svoj jedini roman, Junak našeg doba, koji gotovo predviđa dvoboj u kom je Ljermontov izgubio život dve godine kasnije.

450 godina od rođenja Vilijema Šekspira

Vilijem Šekspir (1564 – 1616) se smatra najvećim piscem i dramaturgom engleskog jezika. Opus njegovih do danas sačuvanih dela čini 38 pozorišnih komada, 154 soneta i nekoliko poema. Šekspirovi komadi, prevedeni na mnoge jezike igraju se širom sveta, češće nego bilo koji drugi. Rođen i odrastao u Stratfordu na Ejvonu, Šekspir je sa 18 godina oženio En Hatavej, sa kojom je imao troje dece. Imao je uspešnu karijeru u Londonu kao glumac, pisac i suvlasnik glumačke družine „Ljudi lorda Čemberlena“, kasnije poznatiju kao „Kraljevi ljudi“. Godine 1599. sa nekoliko glumaca iz družine osnovao je sopstveno pozorište Gloub. Pred kraj života, negde oko 1613. godine, Šekspir se vratio u Stratford, gde je umro tri godine kasnije.

Šekspir je do 1590. pisao uglavnom komedije i istorijske drame, koje je uzdigao do savršenstva. Prve komedije sa duplim zapletima i jasnim komičnim sekvencama (San letnje noći i Mletački trgovac) prethodile su najboljim njegovim delima ovog žanra – Mnogo buke ni oko čega, Kako vam drago, Bogojavljenska noć. Prvu svoju tragediju, Romeo i Julija, objavio je 1595. a ovaj segment svog opusa, koji se naziva njegovim „tragičnim periodom” završio je 1599. sa Julijem Cezarom. U tom periodu su nastali Hamlet, Kralj Lir i Magbet, pozorišni komadi koji se ubrajaju u najbolje ikada napisane na engleskom jeziku. Od 1608. do 1613. Šekspir je pisao tragikomedije (romanse). Prva zabeležena dela, napisana početkom devedesetih godina 16. veka su Ričard III i Henri VI. Iako je veoma teško odrediti tačan datum nastanka Šekspirovih komada, stručnjaci smatraju da Tit Andronik, Komedija nesporazuma, Ukroćena goropad i Dva plemića iz Verone takođe pripadaju ovom periodu.

Iako je još za života bio smatran uglednim pesnikom i pozorišnim piscem, Šekspirova reputacija nije dostigla današnje razmere pre 19. veka. Romantičari su naročito isticali njegovu genijalnost, a viktorijanci su ga slavili gotovo kao idola. Od 20. veka, Šekspirova dela se stalno prikazuju u različitim kulturnim i političkim kontekstima širom sveta. Pored već pomenutih, napisao je i tragedije: Troil i Kresida, Otelo, Antonije i Kleopatra, Koriolan, Timon Atinjanin; komedije: Uzaludni ljubavni trud, Vesele žene vindzorske, Sve je dobro što se dobro svrši, Ravnom merom, Perikle, Cimbelin, Zimska priča, Bura; istorijske drame: Kralj Ričard II, Kralj Džon, Kralj Henri IV, Kralj Henri V, Kralj Henri VIII; pesme: Soneti, Venera i Adon, Otmica Lukrecije, Strastveni hodočasnik.

Umetnička obrada marke: mr Marina Kalezić, akademski slikar.

Kataloške informacije

28. mart 2014.

Umetnička obrada Marina Kalezić

Štampa: višebojni ofset „ZIN” Beograd; z.č. 13 3/4

Tiraž: 22,00 din (višebojna) 45.000; 46,00 din (višebojna) 45.000; 50,00 din (višebojna) 45.000

Tabak: 10

Nacrti: Portret Branislava Nušića; 585. Portret Mihaila Ljermontova; Portret Viljema Šekspira.

Veličina maraka: 30 x 37,5 mm.

Važi neograničeno.

Majn kampf prodat na aukciji za 64.850$

Dva potpisana primerka manifesta Adolfa Hitlera "Majn kampf" (Moja borba) prodata su sinoć na aukciji u Los Andjelesu za 64.850 dolara (oko 47.000 evra), saopštila je aukcijska kuća Nejt D. Senders.

Potpisani primerci dvotomnog dela bili su božićni pokloni Jozefu Baueru, oficiru SS-a u Drugom svetskom ratu i učesniku Hitlerovog neuspelog puča u Minhenu 1923.

Jedanaest kupaca nadmetalo se na onlajn aukciji koja je završena sinoć. Prvobitne procene bile su da će knjige otići za 20.000 do 25.000 dolara, piše Rojters.

Izmenjena novčanica od 50 dinara u opticaju

Narodna banka Srbije pustiće sutra u opticaj novčanicu od 50 dinara sa delimično izmenjenim obeležjima, saopšteno je iz NBS.

Na licu novčanice od 50 dinara nema izmena obeležja, a na naličju je izmenjena godina izdanja 2014 i potpis guvernera Jorgovanka Tabaković. Novčanica od 50 dinara biće u opticaju zajedno sa prethodnim izdanjima ove novčanice iz 2005. i 2011. godine.

Dodatna izrada novčanice apoena od 50 dinara sa delimično izmenjenim obeležjima predviđena je u okviru redovnog godišnjeg programa izrade i izdavanja novčanica, kovanog novca, prigodnog kovanog novca i meničnih blanketa za potrebe Narodne banke Srbije u 2014. godini.

Tim programom je definisana izrada dodatne količine novčanica navedenog apoena radi zadovoljavanja redovnih potreba gotovinskog platnog prometa, zamene novčanica koje su povučene iz opticaja kao nepodobne i koje su uništene, i držanja u trezorima Narodne banke Srbije određene rezerve kovanog novca i novčanica.