100 godina od bitke na Gučevu

Uz državne i vojne počasti na Gučevu kraj Loznice obeleženo je 100 godina od početka bitke za Kotu 708, bitke u kojoj je 60 hiljada srpskih ratnika 55 dana nadčovečanskim žrtvama sprečavalo prodor više od 130 hiljada austrougarskih vojnika u Srbiju.

Bitka na Gučevu vođena je u sklopu bitke na Drini od 8. septembra do početka novembra 1914. godine. Srpske trupe su oko 26. septembra stigle na Gučevo, ali kako ga nisu mogle osvojiti, utvrdile su se u neposrednoj blizini neprijateljskih linija.

Gučevska bitka poznata je kao jedna od prvih rovovskih bitaka iz Prvog svetskog rata. Srpski i austrougarski rovovi bili su na veoma maloj udaljenosti, koja je na pojedinim kotama iznosila pet do sedam metara. Na frontu od Šapca do Sokolske planine sukobljene strane su iskopale rovove na razdaljini od 300 do 150 metara, a na nekim mestima rovovi su bili udaljenosti svega 50 metara jedni od drugih. Na Eminovim vodama najmanje službeno zabeleženo rastojanje između dva rova bilo je svega 7 metara.

Neki rovovi su bili duboki i po dva metra, sa postavljenim nastrešnicama radi zaštite od šrapnela, protezali su se u obliku izlomljenih linija ivicama šume i preko njiva. Kako je nastupilo jesenje vreme, sa čestim kišama, vojnici su stanovali u zemunicama. Blatnjavi rovovi su obično bili puni vode pa su smišljani razni načini kako bi se ona eliminisala.

Ovako mala udaljenost između srpskih i austrougarskih rovova paralisala je je topove austrougarske artiljerije, koja je bila daleko nadmoćnija od srpske. Osnovni cilj austrougarske ofanzive, da se probije kroz centar i opkoli srpska krila, nije ostvaren i pored opšte nadmoći neprijatelja i početnih uspeha. Ipak, padom kota 708, Eminove vode i Kulišta, 6. novembra palo je i Gučevo, a jedinice kombinovane divizije morale su da se povuku na desnu obalu Štire. U borbama na Gučevu srpske trupe imale su znatne gubitke, ali su ostvarile cilj, parališući austrougarsku vojsku na tom delu fronta skoro dva meseca.

Srpska Vrhovna Komanda naređuje postepeno povlačenje Prve, Druge i Treće armije za odbranu Valjeva, nadajući se, da će u tom vremenu popuniti redove novim ljudstvom i da će stići očekivana municija iz Soluna. Opšte povlačenje ka Valjevu naređeno je 8. novembra, ali pod vrlo teškim okolnostima, jer se sa vojskom kretalo i sve stanovništvo, koje nije smelo čekati po drugi put austrijsku invaziju. Do 14. novembra, sve tri srpske armije bile su prikupljene za odbranu Valjeva i delimično popunjene regrutima, ali kako očekivana municija i ostala vojna oprema još nije stigla, Srpska Vrhovna komanda naređuje povlačenje svoje tri armije i to na desnu obalu Kolubare, njenu pritoku reku Ljig i na planinu Suvobor, što je uvod u Kolubarsku bitku, koja je otpočela već 16. novembra 1914. godine.

96. godišnjica Kolubarske bitke

U Lazarevcu je održana centralna manifestacija povodom 96. godišnjice Kolubarske bitke vođene u Prvom svetskom ratu.

Odate su državne i vojne počasti kod Spomen-crkve Svetog Dimitrija u tom gradu, u čijoj kripti počivaju posmrtni ostaci stradalih srpskih i austro-ugarskih vojnika.

Kolubarska ili Suvoborska bitka, vođena od 16. novembra do 15. decembra 1914, jedna je od najvećih i najznačajnijih bitki između vojske Kraljevine Srbije i Austro-ugarske u Prvom svetskom ratu.

Bitka je vođena na frontu od 200 kilometara, a okončana je uspešnom protivofanzivom srpskih snaga pod komandom generala Živojina Mišića (1855-1921), protiv brojnije i nemerljivo bolje opremljene austrougarske vojske.

Mišić je docnije unapređen u čin vojvode, a njegova strategija u toj bici izučava se na vojnim akademijama širom sveta.

U Kolubarskoj bici poginulo je 22.000 vojnika Kraljevine Srbije i 28.296 vojnika balkanske vojske Austrougarske monarhije, među kojima 1.080 oficira.

Spomenik 1300 kaplara na Rajcu

Tradicionalna manifestacija „Dani Kolubarske bitke”, započeta 5. decembra polaganjem venaca na spomenik Dimitriju Tucoviću, na Vračem brdu kod Ćelija, završava se sutra uveče tribinom „Velike sile i Srbija u Prvom svetskom ratu”.

Kao učesnici te tribine u lazarevačkoj biblioteci „Dimitrije Tucović” najavljeni su Mira Radojević, Miloš Ković i Ljubodrag Dimić.

U Aranđelovcu položeni venci
Polaganjem venaca kraj Spomen-kosturnice u Aranđelovcu, u kojoj su sahranjena 3.892 srpska i austrougarska vojnika i pomenom koji su služili sveštenici Orašačkog namesništva, obeležena je 96. godišnjica srpske pobede u slavnoj Kolubarskoj bici.

Vence su položili predstavnici aranđelovačkog SUBNOR-a i opštine, a o tom događaju koji je odredio sudbinu Prvog svetskog rata govorio je predsednik boračke organizacije u Aranđelovcu Radomir Milošević.

U programu su učestvovala kulturno-umetnička društva, a predstavljen je i najnoviji broj časopisa „Zavet”, u kome su zabeležene aktivnosti boračke organizacije u Aranđelovcu.

Manastir Lazarica, FDC povodom 80 godina Kolubarske bitke

Godišnjica Kolubarske bitke, dan kopnene vojske Srbije

Jedna od najvećih u ratnoj istoriji srpskog naroda, Kolubarska bitka vođena je 30 dana, na frontu sirokom 150 kilometara, protiv dva puta brojnijeg i nemerljivo jače opremljenog zavojevača, vojske Austrougarske carevine. Tada slobodna srpska zemlja bacila je u ovaj sudbonosni sudar sve svoje odbrambene snage - 120.000 boraca u kojima su se nalazili skoro svi radni ljudi grada i sela, sva inteligencija i sav podmladak jednog naroda.

Odolevajući upadu silovitog zavojevača, posle napuštanja pograničnih oblasti i prestonog Beograda, srpska vojska je čvrsto zaposela liniju: Varovnica - Kosmaj - Sibnica - Venčane - Medvednjak - Vagan - Belanovica - Nakučani - Drenova - Srezojevići - Kita - Kablar - Ovčar - Markovica.

U zoru 3.12.1914.godine srpska vojska svrstana u 63 puka svih poziva pod vođstvom komadanata: generala Živojina Mišića, vojvode Stepe Stepanovića, generala Pavla Jurišića i generala Vukomana Aračića prešla je u odsudnu ofanzivu na celom frontu i za 13 dana najkrvavijih bojeva i žestokog proganjanja neprijatelja oslobodila otadžbinu.

Braneci slobodu i nacionalni opstanak, srpski narod je podneo velike ljudske i materijalne gubitke. Za pobedu u Kolubarskoj bitci srpska vojska je dala oko 60.000 poginulih i ranjenih boraca.

Na poljima i planinama Srbije drski napadac je ostavio preko 50.000 poginulih, 42.215 zarobljenih vojnika i podoficira, 323 oficira, 43 ratne zastave, 142 topa, 71 mitraljez, 60.000 pusaka, 2 aviona, 5 automobila i 3.600 zaprežnih vozila sa ratnim materijalom.

Najmlađa inteligencija srpskog naroda stigla je na poprište ove velike bitke u doba njene najveće krize. Posle nepuna dva meseca obuke u Skoplju, 1300 kaplara đackog bataljona primilo je na ratištu pešadijske vodove. Zadojeni bezgranicnim rodoljubljem, oni su uneli silan elan u svoje jedinice. Mnogi klonuli borci ponovo su postajali heroji. Za slobodu Srbije palo je tada 400 tih kaplara.

U vreme I Svetskog rata, 18. novembra 1914. godine, Vrhovna komanda Srpske vojske je u pomoc iscrpljenoj i desetkovanoj Prvoj armiji na frontu kod Gornjeg Milanovca poslala četiri čete škloskog đackog bataljona, kako bi đaci (podnarednici) zamenili izginule starešine.

Njih 1300 najpre su stigli u Kragujevac, zanoćili u kasarni "Tanasko Rajić", a u ranim jutarnjim satima narednog dana otišli na front. U kasnijim brojnim bitkama I svetskog rata đaci kaplari bili su među najboljim i najhrabrijim vojnicima i starešinama Srpske vojske. Veliki broj njih dao je svoj život za Srbiju.

Spomenik 1300 kaplara na Rajcu

Pripadnici Kopnene vojske Srbije (KoV) danas obeležavaju svoj dan, u znak sećanja na početak Kolubarske bitke.

Linkovi: Wikipedia

Manastir Lazarica, FDC povodom 80 godina Kolubarske bitke