Iskopana kamena keltska glava iz II veka

Na 200 metara od Narodnog muzeja u Požarevcu, u Jugovićevoj ulici, iskopana je kamena keltska glava koja potiče iz II ili III veka pre naše ere. U Narodnom muzeju kažu da je reč o izuzetnom arheološkom nalazu jer je to jedina keltska glava pronađena na prostoru današnje Srbije.

Kamenu keltsku glavu slučajno je otkrio meštanin Požarevca Novica Vojinović uređujući svoje dvorište na mestu zvanom Zapis, koje je od Narodnog muzeja u Požarevcu udaljeno manje od 200 metara.

Mesto je udaljeno pedesetak metara od starog kultnog mesta gde je bio zapis i gde danas postoji novoizgrađena kapela na mestu starog drvenog i gvozdenog krsta koji je obeležavao samo svetilište.

Arheolog Narodnog muzeja u Požarevcu Dragan Jacanović kaže da je reč o glavi rađenoj od lokalnog krečnjaka, sumarno modelovana u svim elementima keltskog stila.

- Kamena glava je sa naglašenim buljavim očima, sa trougaonim licem sa plastično modelovanim usnama, a pošto je reč o kamenu koji je lošeg kvaliteta, glava je u keltsko vreme bila presvučena finim slojem neke vrste stukature, mešavine kreča i drugih veziva za koje hemijske analize treba da pokažu o kojoj je materiji reč, i to je zasad jedina keltska glava koja je nađena na prostorima današnje Srbije. Glava je rađena u kamenu i u prirodnoj veličini i pretpostavljamo da se najverovatnije radi o delu kipa nekog od keltskih bogova - ističe arheolog Jacanović.

U toku su stručne analize, a podaci o nalazu poslati su u Francuku i Slovačku, na teritorije gde ovakvi nalazi nisu retkost jer je reč o otkriću spomenika kulture najviše kategorije.

- Reč je o kamenoj keltskoj glavi koja potiče iz vremena II ili III veka pre naše ere i kolege Narodnog muzeja u Beogradu kad su je videli ostali su bez komentara rekavši da je fenomenalna. Prošle godine trebalo je da imamo jednu reprezentativnu izložbu keltsku sa našim materijalom u Milanu, ali je ona odložena za iduću godinu.

Arheološka otkrića koja su obeležila 2012.

Časopis "Arheologija", stručno glasilo Arheološkog instituta Amerike, sastavio je listu 10 najznačajnijih otkrića u 2012. godini koja obuhvataju najrazličitije aspekte života naših predaka - od sahranjivanja u Meksiku i ishrane neandertalaca do čudovišnih mumija u Škotskoj i najstarijeg "slikarstva" u Evropi.

U majanskom gradu El Zoc arheolozi su pronašli spektakularne štuko maske iz perioda 350. do 400. godine. Pet maski nalazilo se na vrhu El Diablo piramide podignute u čast osnivača kraljevske dinastije grada. Maske su bile jarko crvenr i predstavljale su više božanstava uključujući i boga sunca u nekoliko njegovih faza dok putuje preko neba kao i Veneru i druge planete.

"To je nebeska simfonija. Sunce je usko povezano sa majanskim kraljevima i ove maske slave tu vezu", rekao je arheolog Stiven Hjuston sa Braun univerziteta.

U pećinama Španije, arheolozi su pronašli ostatke zuba neandertalaca i analizom utvrdili da su ljudski preci konzumirali biljke koje imaju medicinsko dejstvo. Istraživanje je pokazalo da su neandertalci najverovatnije udisali dim biljaka ili ih jeli - sirove ili kuvane, naročito kamilicu.

Drveni štap iz južnoafričke pećine Border star 24.000 godina sadrži najranije dokaze korišćenja otrova. Štap je, istina, pronađen 1970-ih, ali su nove hemijske analize otkrile tragove otrovnih biljaka. Arheolozi veruju da su štap koristili tadašnji lovci kulture San kako bi naneli otrov na svoje oružje i tako savladali veći plen.

U Templo Majoru u Meksiku, koji je bio centar astečke civilizacije, arheolozi su naučili nešto o sahranama u carstvu kada su pronašli više od 1.000 čvrsto upakovanih ljudskih kostiju kao i jedan ceo skelet žene sa licem nadole i levom rukom oslonjenom na leđa, a desnom na stomak. Kosti su posledica masovnog žrtvovanja sprovedenog po završetku važne faze u izgradnji hrama.

Otkriće kolekcije 75 eksera u blizini grada Hermeskeil na jugozapadu Nemačke pomoglo je nemačkim arheolozima da identifikuju privremeni rimski vojni kamp iz vremena 50. godine pre nove ere. Kamp je bio smešten u blizini velikog keltskog utvrđenja kako bi Rimljani mogli da vrše pritisak na lokalne poglavice umesto da ih jure po zemlji. Ekseri su, inače, iz obuće legionara, a ne gradjevinski ekseri...

U blizini Seržaka u Francuskoj, arheolozi su pronašli jedan od najstarijih primera evropskog "slikarstva" - urezanu predstavu vulve staru oko 37.000 godina. Crtež su uradili najstariji moderni ljudi u Evropi, pripadnici Aurignacijanske kulture.

Grnčastvo i keramika bili su od izuzetne važnosti sa sakupljaje, čuvanje i kuvanje jela i samim tim važni za razvoj ljudske kulture i ponašanja, a sve do nedavno verovalo se da se grnčarstvo razvilo tokom neolita, pre oko 10.000 godina.

Arheolozi su međutim pronašli najstarije poznate ostatke grnčarije na svetu u provinciji Džinagsi na jugozapadu Kine. U pećini Ksijanrendong pronađeni su komadi posuda za koje je anailzom utvrđeno da su stari oko 20.000 godina.

Mumije su prilična retkost u Evropi, ali su stručnjaci na škotskom ostrvu Južni Uist, na lokalitetu iz bronzanog doba pronašli par 3000 godina starih kostura - ženski i muški - koji su mumificirani kako bi se sprečilo njihovo propadanje.

"Ovo je prvi jasan dokaz da je mumificiranje, koje je bilo rasprostranjeno tokom istorije, sprovođeno i u bronzanom dobu na Britanskim ostrvima", rekao je arheolog Majk Parker Pirson.

Daljom analizom utvrđeno je, međutim, da torzo, lobanja, vrat i donja vilica muškog skeleta pripadaju trojici muškaraca, dok je ženski skelet sastavljen zapravo od ženskog torza, muške lobanje i ruke treće osobe za koju se još uvek pol ne zna.

Na lokalitetu Kirjat Gat u južnom Izraelu arheolozi su pronašli pravi kovčeg sa blagom prepun nakita i novšića. Veruje se da je ovaj "štek" napravljen tokom pobune Bar Kokba koja je trajala od 132. do 135. godine.

Reč je o jednoj od najvećih pobuna Jevreja protiv Rimljana. Blago je bilo zakopano u blizini dvorišta jedne drevne zgrade i očigledno je da se vlasnik nikada nije vratio po njega.

Egiptolog Jan Tristant, sa univerziteta Makveri u Sidneju, "nanjušio" je misteriju čitajući izveštaje iz 1914. sa iskopavanja na egipatskom groblju Abu Ravaš iz perioda prve dinastije, kada je u jednom pomenut drveni pod - detalj koji nijedan drugi arheolog nije pominjao.

Ispostavilo se da je reč o najstarijem brodu pronađenom u Egiptu, šest metara dugom plovilu iz 2950. godine pre nove ere. Brod je očigledno igrao ulogu u sahrani vlasnika grobnice, visokog zvaničnika, što je neuobičajeno za Egipat gde su brodovi korišćeni samo za kraljevske sahrane.

 

Psi razvlače keltske skelete!

Delove skeleta iz keltske nekropole, koju su u industrijskoj zoni Jugoistok prema Ečki, kraj puta Zrenjanin - Beograd, krajem 2009. godine otkrili arheolozi Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Zrenjaninu, već danima razvlače psi lutalice! Pošto ovaj izuzetan arheološki lokalitet nije zaštićen, dodatno su ga oštetili „tragači za zlatom“. Kopaju kada i kako hoće, uništavaju vredne naučne dokaze, a arheolozi su nemoćni da im se suprotstave.

Skandalozno otkriće reportera „Novosti“ potvrdila je u utorak Nada Benjocki, arheolog konzervator iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Zrenjaninu, koja je bila rukovodilac iskopavanja kod Ečke.

- Žalosno je što ni običnom selotejp-trakom nismo zaštitili nekropolu... Znam da ljudi „čačkaju“ po nalazištu, ko zna šta traže... A, razbacani delovi skeleta, koje svakodnevno razvlače psi po okolnim njivama, tužna je slika naše svakodnevice - kaže Nada Benjocki.

Skeleti su se pojavili prilikom postavljanja infrastrukture za industrijsku zonu, kad je bager probio zemljanu humku, u blizini puta Zrenjanin - Beograd. U rasečenom zemljanom profilu arheolozi su izbrojali 18 grobova, a na osnovu nalaza keramike i dve nanogvice zaključili su da je reč o Keltima. U strahu da amateri arheolozi i razni avanturisti ne oštete lokalitet, stručnjaci Zavoda krajem 2009. godine u tajnosti su započeli iskopavanja.

- Za nauku, ovo nalazište veoma je značajno, jer sve ukazuje da je ova nekropola iz vremena prvog prodora Kelta na Balkan, iz 4. ili 3. veka stare ere. Ovo je prva keltska nekropola u srednjem Banatu. Do sada ovde nismo nalazili keltske grobove, i pogotovo nismo imali keltske nalaze te starosti - objašnjava Nada Benjocki, a istraživački radovi obavljeni su u konsultacijama sa Arheološkim institutom iz Beograda i Vojvođanskim muzejom iz Novog Sada.

Postojanje velike keltske nekropole pred arheologe je postavilo zadatak da u budućim istraživanjima utvrde i položaj keltskog naselja koje se verovatno pružalo prema obali Begeja. Trebalo je da usledi i nova pretraga istorijskih izvora, kako bi se, možda, ušlo u trag srednjovekovnom naselju, čiji su se žitelji sahranjivali na ovoj humci, u vremenu pre osnivanja naselja koje se danas zove Zrenjanin. Međutim, besparica i nezainteresovanost lokalne samouprave za rad arheologa, učinili su svoje. Ni obećanih 500.000 dinara gradska uprava nikada nije prebacila Zavodu, pa je keltsko nalazište jednostavno napušteno, a najčešće ga posećuju psi lutalice...

- Obraćali smo se za pomoć i republičkim i pokrajinskim organima, ali niko ne odgovara... Tužno je to što se događa, ali nemoćni smo bilo šta da učinimo, jer Zavod para nema - ističe Nada Benjocki.

OTKUD U BANATU?
Spremajući se na osvajanja u Indiji, Aleksandar Makedonski sastao se 335. godine pre nove ere na Dunavu sa keltskim izaslanicima, želeći da osigura mir na svojim severnim granicama. Po svoj prilici, nalazište kod Ečke je iz tog perioda, kada su se Kelti prvi put pojavili na našim prostorima, nadirući iz srednje Evrope.

Detalj sa iskopavanja i današnji izgled lokaliteta

Povezani članci: Otkriveni grobovi Kelta u Zrenjaninu

Otkriveni grobovi Kelta u Zrenjaninu

U industijskoj zoni Zrenjanina otkrivena keltska grobnica. Prvi put u srednjem Banatu ispod humke nađena keltska nekropola. Istraživanjem će se utvrditi kada su Kelti stigli na to područje.

Tokom zemljanih radova u industrijskoj zoni "Jugoistok", kraj Zrenjanina, otkriveno je značajno arheološko nalazište, za koje su stručnjaci ustanovili da su grobovi Kelta koji su živeli na tom području.

Arheolog - konzervator Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Zrenjaninu Nada Benjocki izjavila je da je tokom radova presečena humka u čijem su se preseku jasno ocrtali ljudski skeleti, kao i da su prikupljeni ostaci keramike i dve nanogvice.

"Mi smo pre početka radova pregledali teren, ali ništa nije ukazivalo da na tom mestu postoji arheološki materijal. Međutim, kada su radnici kasnije probili humku koja se tu nalazila, ispostavilo se da su se tu pojavili grobovi", rekla je Benjocki.

Na osnovu keramičkih nalaza i nanogvica, uz pomoć stručnjaka Vojvođanskog muzeja i Arheološkog instituta, utvrđeno je da je reč o nekropoli iz keltskog perioda. Ova nekropola je jedan od interesantnijih nalaza u Vojvodini, jer se prvi put u srednjem Banatu nalaze Kelti sahranjeni pod humkom.

"U ovom delu Banata postoje sporadični nalazi keltskog materijala, ali grobovi nisu pronađeni. Nama su ovi nalazi interesantni jer ćemo nakon istraživanja znati period kada su Kelti došli u ovo naše područje", kazala je Benjocki.

U presečenoj humci otkriveno je osamnaest grobova, a na osnovu prikupljenog materijala uočava se da su pod tom humkom sahranjivane razne generacije, s obzirom da ima i dečjih skeleta, skeleta osoba koje su bile ubijene, kao i onih koje su umrli prirodnom smrću.

Pretpostavlja se da je reč o porodičnoj nekropoli, a Nada Benjocki kaže da će se više detalja znati tek pošto ekipa stručnjaka izađe na teren i krene sa arheološkim ispitivanjima.

Gradsko veće donelo je odluku o dodeli 500.000 dinara na ime troškova arheoloških istraživanja, što je obezbedilo uslove za početak radova na nekropoli.