Naskuplji automobil na svetu Ferari 250GTO

Ferari 250 GTO (Gran Turismo Omologato) iz 1963. godine postao je najskuplji automobil na svetu, pošto ga je od kolekcionara Pola Papalardoa kupio nepoznati kupac za 52 miliona evra.

Prethodni najskuplje prodat automobil bio je takođe "ferari 250 GTO", ali iz 1962. godine, koji je bio u vlasništvu Stirlinga Moša, a prošle godine je dostigao cenu od 35 miliona dolara, što ukazuje na veliki skok cene tog modela.

Rekordni GTO, koji nosi broj šasije 5111, davne 1963. godine pobedio je u trci "Tour de France", a vozač je bio Francuz Žan Giše (Jean Guićet), prenosi elektrionski magazin "Auto eksluziv".

Samo je 39 primeraka ovog legendarnog Ferarijevog modela proizvedeno između 1962. i 1964. godine. Kreirao ga je Đoto Bizarini sa svojim timom, a namenski su pravljeni za trke u GT klasi pod okriljem FIA.

Međutim, pre nego što je završio posao, Bizarini je sa nekoliko ključnih ljudi napustio Ferari tokom čuvenog "Palas revolta", pa je posao morao da dovrši Đirolamo Gardini, iskoristivši gotovo sve Bizarinijeve modifikacije sa test automobila.

Model 250 GTO, evoluirani 250 GT, se pokazao kao pun pogodak. Sa 3-litarskim V12 motorom i 302 konjske snage, mogao je da razvije maksimalnih 283 km/h.

"Testa Rossa sa krovom" kako ga je štampa nazvala na predstavljanju, je već u svojoj prvoj sezoni osvojio šampionat u Diviziji III. Takođe '63. i '64. godine, pa će ovaj het-trik ostati upamćen kao najveći uspeh serije 250, poslednjeg Ferarijevog trkačkog automobila sa motorom napred.

Nova novčanica od 100 dolara u opticaju

Američka centralna banka, Federalne rezerve koja nije pogođena blokadom danas će u svoje ispostave širom zemlje poslati blindirane kamione sa novim novčanicama. Novčanica od 100 dolara najveća je američka novčanica u opticaju.

Izrada te novčanice trajala je više od deset godina, a bila je praćena brojnim problemima u proizvodnji. Ali zvaničnici kažu da su sada problemi riješeni. Neki klijenti banaka mogli bi već sjutra popodne da vide nove novčanice, u zavisnosti od toga koliko im je banka blizu ispostave centralne banke.

Redizajnirana novčanica od 100 dolara, prva nova banknota te denominacije od marta 1966. imaće lik Bendžamina Frenklina na prednjoj strani i Salu nezavisnosti u Filadelfiji na zadnjoj. Pored toga imaće i niz zanimljivih novih zaštitnih detalja.Na njoj se nalazi istorijsko zvono koje nestaje u mastionici, a novčanica ima i svjetloplavu trodimenzionalnu bezbjednosnu traku na kojoj se nalaze slike koje se kreću u suprotnom smjeru od onoga u kome se ona okrene. "Trodimenzionalna zaštitna traka je čista čarolija. Sastavljena je od 100 hiljada mikrosočiva u svakoj novčanici. Ovo je najkomplikovanija banknota koju su SAD ikad napravile", rekao je direktor Kancelarije za štampanje i graviranje, Leri Filiks.

Novčanica od 100 dolara je posljednja američka novčanica koja će biti prerađena u procesu otpočetom 2003. sa banknotom od 20 dolara. Vlada je napravila novi dizajn za američke inače zelenkaste novčanica unijevši blage boje da bi otežala falsifikatorima. 

Novčanica od 100 dolara koja se najčešće falsifikuje van SAD ima najkompleksnije bezbjednosne detalje. Zvaničnici su naglasili da će oko 900 milijardi dolara u novčanicama od po 100 dolara koje su sada u opticaju i dalje važiti i da će postepeno biti povlačene kako se istrošene novčanice budu vraćale u Centralnu banku.  

Nove novčanice će imati jednu staru stvar, a to je potpis bivšeg ministra finansija, Timotija Gajtnera. Potpis sadašnjeg ministra finansija, Džejkoba Lua, koga je predsjednik Sjedinjenih Američkih Država, Barak Obama ismijavao zbog neurednog rukopisa, počeće da se pojavljuje kada se istroši sadašnje izdanje novčanica.

Otkrivena crkva iz VI veka

Na lokalitetu Orlovine u Malom Zvorniku, na iznenađenje stručnjaka, arheolozi su pronašli crkvu iz VI veka, čija gradnja odgovara vladavini cara Justinijana (527-565), budući da su Južni Sloveni primili hrišćanstvo u kasnijem periodu. Da li je svetinja izgrađena u periodu Istočnog rimskog carstva i vladavine Justinijana, tek treba da se istraži. Sa lokaliteta gde su arheolozi otkrili crkvu veličanstven je pogled na Jerinin grad, Zvornik, Divič i Drinu.

U doba cara Justinijana, koji je rođen na našim prostorima, mnogo se gradilo na Balkanu. Osim Justinijane Prime, koji je nesumnjivo najveći kompleks podignut u to doba, obnovljene su mnoge stare tvrđave, a građene su i nove. U sklopu te graditeljske aktivnosti podignuta je i tvrđava na Drini. Dosadašnja istraživanja potvrdila su da je reč o kompleksu koji se može svrstati u red većih tvrđava tog vremena na teritoriji Srbije. Sagrađena je na raskrsnici važnih puteva, a, kako je ta oblast bogata rudama, jedna od funkcija tvrđave bila je kontrola rudnika.

Objekti koji postoje unutar tvrđave dobro su očuvani. Zasada je najznačajnija crkva, koja, po svojim dimenzijama od dvadesetak metara, spada u red većih sakralnih objekata tog vremena poznatih na teritoriji Srbije.

Perle iz bronzanog doba

Sasvim slučajno, prilikom izgradnje vodovodne mreže u dvorištu Marinka Đukanovića iz Dvorova kod Bijeljine, otkriveni su vredni arheološki eksponati s kraja bronzanog doba. Tako je nađena dragocena kopča koja je nedostajala arheolozima i naučnicima da kompletiraju sliku o tome kako se, kroz vekove, živelo na ovim prostorima.

Pronađeni predmeti potiču iz ženskog groba, iz VII veka stare ere, što znači da su stari čak 2.700 godina. Reč je o garnituri pojasnih okova i spiralnih ukrasa, niski od perli od ćilibara i staklene paste. Ovi arheološki eksponati vezuju se za proizvode trakijsko-kimerijskog kulturnog kraja, iz perioda Glasinačke kulture, kruga čiji je centar bio na prostoru današnje Rumunije i Karpata, pa čak možda i za drevni narod Skite.

Slični eksponati dosad su pronađeni samo na lokalitetu Donja Gradina kod Gradiške, pre pedesetak godina, pa je ovaj pronalazak u Dvorovima utoliko vredniji jer pokazuje da je na ovoj lokaciji bilo života i u bronzanom dobu. Zato ne čudi što je interesovanje za ovo otkriće ogromno. Između ostalih, javio se i Frederik Levarda, iz Šibenika, koji se ponudio da uradi restauraciju ovih vrednih eksponata, bez naknade.

Prvi utisak prilikom iskopavanja je da su u tom periodu svoje mrtve sahranjivali dosta plitko i da je u grobu sahranjena žena sa bogatom opremom. Nije pronađena tkanina, ali jeste aplika za odeću, ogrlica, okov za pojas koji je urađen tehnikom prolamanja i urezivanja, i sve to na kožnom pojasu. Staklene perle plave boje sa belim okcima bojene su pigmentima iz prirode i sačuvali su originalnu boju.

Radost Evrope

Zastava danas slavi 60. rođendan

Iako osnovana još pre 160 godina kao Vojnotehnički zavod, Zastava je sa proizvodnjom automobila počela pre tačno 60 godina. Na današnji dan, 26. avgusta i zvanično počinje sa radom Zastava automobili a prvi primerci automobila su bili licencirani modeli.

Zapravo, prva vozila su proizvedeni još 1940. godine za potrebe vojske Jugoslavije, kada je proizvedeno 400 kamiona Chevrolet. Proizvodnja je nastavljena 1953. kojoj je prethodilo raspisivanje referenduma oko usmeravanje dobiti fabrike na razvoj automobilske industrije. Tom prilikom je obeležena i 100. godišnjica od osnivanja Vojnotehničkog zavoda. Potom je usledilo raspisivanje referenduma za najpovoljnijeg ponuđača i najkvalitetnijeg vozila. Za to vreme je sa proizvodnih traka silazio čuveni džip Willys gde je proizvedeno 162 primerka.

Nakon prikupljenih ponuda, stručnjaći fabrike su obišli ukupno 5 zemalja, među kojima su bile Francuska (Renault i Delahaye), Engleska (Austin i Rover), Italija (Fiat i Alfa Romeo), SAD (Willys) i još neke kompanije u Austriji. Nakon detaljnih ispitivanja svih aspekata, najviše eksploatacione prirode, odluka je pala na Fiat i to u tesnoj borbi sa Renaultom, dok je Alfa Romeo neznatno zaostajao. Ugovor sa Fiatom je sklopljen tek sledeće godine. Nakon tog datuma sve ostalo je već više-manje poznata istorija.

Prvo je počela proizvodnja licenciranih modela Fiat AP-55, 1400BJ i 1100B a tek 1955. i Zastave 750, popularnije kao “Fića”, čija je proizvodnja trajala narednih 30 godina i proizvedeno ukupno 923.487 primeraka . U vreme masovne prodaje Fića, krajem 1950-ih i tokom 1960-ih godina, većina kupaca je bila u automobilskom smislu veoma malo obrazovana, a Fića je upravo bio prvi automobil sa kojim su se susretali. Zbog toga je tada bilo u prodaji dosta specijalizovanih knjiga i brošura kako voziti i održavati svoj automobil, pa i najjednostavniji prikaz zamene točka. Ne treba posebno napominajti šta je Fića značio za tadašnju Jugoslaviju i njen narod, gde današnji česti skupovi i sveopšta strast prema ovom modelu dovoljno govori.

Kasnije su se smenjivali i pojavljivali novi modeli u ponudi Zastave, između ostalih Zastava 1300, popularni “Tristać”, od 1961. do 1979. godine gde je proizvedeno 201.160 primeraka, Zastave 101 između 1971. do 2008. u milionskom tiražu i Zastava 128 između 1971. i 2003. (sa obnovljenom proizvodnjom 2006.). FIAT Uno pod nazivom YUGO Uno sklapan je u Zastavi od 1988. do 1994. godine i ukupno je proizvedeno svega 2.620 komada.

Prvi samostalni model Zastave je bio Yugo 45, 1980. godine. Najpopularniji model pored Fiće, proizvodio se sve do 2008. godine i bio je jedini koji je imao i kabrioet verziju. Zapravo, i ovaj model je razvio Fiat ali automobil nije zadovoljavao kriterijume italijanske kompanije te je projekat dat Zastavi. Za njim sledi Florida, delo Giugiara, koja se pojavila 1988. godine i važila za konkurentan automobil evropske kompakt klase. I njena proizvodnja je stala 2008. godine.

Nova nada za posustalu fabriku u Kragujevcu, razrušenu tokom bombardovanja a prethodno iscrpljenu sankcijama, se pojavila 2005. godine kada je potpisan novi licencni ugovor sa Fiatom oko sklapanja modela Punto druge generacije pod nazivom Zastava 10. Dve godine kasnije je potpisan i ugovor sa General Motorsom o sklapanju Opel Astre ali je Fiat to stopirao jer je bio u procesu preuzimanja Zastave.

Zastava kao takva prestaje da postoji 2008. godine i menja ime u FAS, Fiat Automobili Srbija sa većinskim udelom Fiata a trećinom u vlasništvu Srbije. Sledeće godine počinje proizvodnja modela Fiat Punto Classic a od prošle godine se proizvodi 500L. Ovih dana je počela proizvodnja i njegove produžene Living verzije a u najavi su još neki modeli.

50. Ljubičevske konjičke igre

Ljubičevske konjičke igre već pola veka su praznik za ljubitelje plemenitih životinja, nihove uzgajivače i jahače. U Ljubičevu se tredicionalno takmiči u disciplinama kasačka i galopska trka, preskakanje prepona i dresura konja. Ono po čemu je Ljubičevo najpoznatije jeste konjički višeboj – nadmetanje za titulu viteza Ljubičevskih konjičkih igara u disciplinama kurirsko jahanje, seča sabljom, gađanje kopljem, strelom i topuzom.

Upravo ove viteške discipline bila su inspiracija Miroslavu Nikoliću, autoru maraka Pošta Srbije, koji je umetnički obradio prigodno izdanje od četiri marke. Naša pošta objavila ih je 30. avgusta u čast jubilarnih 50. Ljubičevskih konjičkih igara. Sve marke imaju nominalnu vrednost od po 22 dinara i namenjene su plaćanju poštarine u unutrašnjem saobraćaju, a za motive imaju galopsku trku, gađanje strelom, seču sabljom i gađanje kopljem.

Marke su štampane tehnikom višebojnog ofseta u štampariji Forum, a na šalterima pošta mogu da se kupe u tabacima od po 20 serija sa centralnom vinjetom u sredini tabaka.

Priča o ergeli Ljubičevo počela je potragom knjeginje Ljubice za prebivalištem udaljenim od grada, najpogodnijim za njenog sina Milana, koji je bio malokrvan i često bolestan. Godine 1858. na desnojobali Velike Morave nastala je jedna od najvećih ostavština kneza Miloša u Srbiji, iz perioda vladavine, a poseban značaj za požerevački kraj ima upravo ergela Ljubičevo. Jedna od legendikaše da su se na tom području uzgajali konji još u daoba Nemanjića.

Pre osnivanja ergele u ovom kraju poslovala je Morava, veliko poljoprivredno dobro kneza Miloša Obrenovića, koji je on 1860. godine poklonio državi. Takođe, naredio da se tu preseli ergela iz Ćuprije, koju je osnovao knez Aleksandar Karađorđević. Knez Mihailo kasnije je poljoprivredno dobro Morava preimenovao u Ljubičevo, kao znak sećanja na majku Ljubicu. Ergela je imala uspone i padove, naročito za vreme Prvog i Drugog svetskog rata, a jedno vreme je bila vojna ergela. Danas je to turistička atrakcija, tzv. oaza mira i tišine, kako je posetioci često opisuju.

Jedno od najpoznatijih grla ergele jeste Ljubičevac, koji je 1974. godine osvojio tripl krunu, u čemu ga, narednih 20 godina, niko nije prestigao. Danas Ljubičevac ima svoj spomenik koji se nalazi u krugu ergele. Pored njega, postoji još mnogo izvanrednih konja koji su proslavili Ljubičevo i učinili ga onim što jeste – najpoznatija ergela kod nas. Inače, Ljubičevo je ergela sa najviše osvojenih nagrada na najpoznatijim trkama u Srbiji.

Nađeni ostaci srednjovekovnog grada Rudnika

Nema više nikakve naučne sumnje: evropski značajna rudarska, trgovačka i politička varoš Rudnik u predturskim vremenima nalazila se tačno na lokalitetu Drenje!

Prvo arheološko putovanje Srbijom obavio je Janko Šafarik, bibliotekar i čuvar Narodnog muzeja u Beogradu. U izveštaju ministru prosvete 1865. godine, Šafarik je izneo pretpostavku da su u blizini varošice Rudnik postojale najmanje dve stare crkve.

Rešenje višestoletne zagonetke o tačnoj lokaciji, dokazano iskopinama više od stotinu skeleta sahranjenih ljudi iz tog doba, mahom velikodostojnika, te njihovih i crkvenih umetnina, ličnih predmeta, novca, stambenih i religijskih građevina - najnoviji je rezultat istraživanja na Rudniku, „krovu Šumadije“. Vrši ih Muzej rudničko-takovskog kraja iz Gornjeg Milanovca, a arheološkom ekipom rukovode dr Dejan Radičević, docent na Odeljenju za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, i Ana Cicović, kustos tog muzeja.

- Cilj ranijih istraživanja Rudnika, bio je da se konačno otkriju ostaci ovog srednjovekovnog grada. Ali, nisu ih otkrila ni iskopavanja tokom 1984. i 1985. na lokalitetu Gradovi. Iako je još Šafarik, pokretač prvih značajnih arheoloških istraživanja u Srbiji, ukazivao da bi se baš na Drenju, a ne na Gradovima, morao nalaziti taj za nauku do sada iščezli grad.

Starinski spisi govore, a naša najnovija iskopavanja potvrđuju, da je Rudnik osim rudarskog centra bio i najvažnije trgovačko središte u Srbiji, pre turskih osvajanja. Siguran odgovor daju ostaci srednjovekovne naseobine, ostaci najmanje tri crkve, više od stotinu nađenih skeleta u grobovima na Drenju. Hronološki, sve to se uklapa u XIV i rani XV vek. To je i vreme procvata srednjovekovnog Rudnika, čiji se život i značaj kao svesrpskog i centra vrlo bitnog za okolne države gase turskim osvajanjem „krova Šumadije“. Tek zatim se centralno naselje sa Drenja premešta na rudnički lokalitet Gradovi i tu životari do Drugog srpskog ustanka.

- Izuzetna su to svedočanstva o visokom životnom standardu tih žitelja Rudnika. Poseban deo nalaza su iskopine velike srednjovekovne nekropole iz XIV i XV veka, gde je sahranjivan i deo stanovnika Rudnika nesrpskog porekla, koji je tu boravio zbog poslova: trgovačkih, diplomatskih i drugih - nastavlja dr Radičević.

Privlačan je bio drevni Rudnik - ili Rudničište, kako je imenovan u nekim spisima, zbog rudnog bogatstva i geografskog položaja. Uz starosedeoce Srbe, tu su živele brojne kolonije doseljenika. Od kraja 12. veka, kada su Sasi, današnji Nemci, obnovili rudarstvo na Rudniku, to mesto postalo je ogroman centar u kojem su pored Srba i Sasa živeli Dubrovčani, Mlečani, Kotorani, Ugri, ljudi iz Venecije. I arhivska građa u Dubrovačkom arhivu potvrđuje da su Dubrovčani i Sasi imali u 14. veku na Rudniku svoje snažne kolonije, a čak je i dubrovački konzul jedno vreme boravio u ovom gradu. S obzirom na velika nalazišta srebra i olova, tu se kovao novac i odvijala živa trgovinska razmena. Pre turskog osvajanja, u 14. i 15. veku Rudnik je bio najvažnije trgovačko središte u Srbiji. Ostaci srednjovekovne naseobine, najmanje tri crkve i više od stotinu u nekropolama pronađenih skeleta, nedvosmosleno dokazuju da je bilo tako.

- Tri su ličnosti davale ton svakodnevnom životu predturskog Rudnika. Kefalija je bio zapovednik grada i cele oblasti, a redovno Srbin. Knez, starešina lokalnog stanovništva, najčešće je biran iz redova Dubrovčana, a carinik od Dubrovčana ili Kotorana. Tu je živeo i dubrovački konzul - veli Ana Cicović.

 

Pronađen žrtvenik posvećen nimfama

Arheolozi u Viminacijumu otkrili su, prilikom najnovijih istraživanja amfiteatra, kameni spomenik sa natpisom - žrtvenik iz drugog veka, koji je pronađen na prostoru između amfiteatra i severnog gradskog bedema.

Kako je Tanjugu rekao direktor Arheološkog parka Viminacijum dr Miomir Korać, žrtvenik je dimenzija 60 sa 40 sa 30 centimetara. Na prednjoj strani spomenika nalazi se natpis u kome se ističe da je žrtvenik podigao vojnik Klaudije "uzvišenim nimfama".

Natpisi posvećeni nimfama su veoma retki, a na teritoriji rimske provincije Gornje Mezije potvrđen je samo još jedan, pronađen krajem XIX veka.

Takozvani "nimfej" je u antičkoj Grčkoj i Rimu bio spomenik posvećen nimfama. Svetilišta posvećena nimfama prvobitno su bile pećine sa izvorom, a u kasnoj antici dobijaju bogate arhitektonske oblike - pročelja sa stubovima, fontane, posebne niše.

Osim utilitarne funkcije snabdevanja vodom, postoje mišljenja da je u jednom delu nimfej uvek bio posvećen boginji Dijani, a deo je mogao da se koristi i kao kupalište. Izvor se često koristio i za potrebe amfiteatra.

Kako se nimfe uglavnom vezuju za vodu, one brzo postaju zaštitnice termalnih izvora i banja. Nakon oporavka u banjama, izlečeni Rimljani rado su podizali spomenike zahvalnosti odnosno žrtvenike nimfama koje su ih izlečile.

Uz žrtvenik u Viminacijumu, pronađen je i veći broj figurina od pečene zemlje koje predstavljaju žene, najverovatnije nimfe, kao i veliki broj uljanih svetiljki koje su paljene i zajedno sa figurinama prinošene kao darovi nimfama.

U nesporednoj blizini žrtvenika otkriveni su ostaci zidova preko kojih je izgrađen amfiteatar u svojoj finalnoj fazi. Ti zidovi, kaže Korać, otvaraju mogućnost postojanja svetilišta na ovom mestu.

Prisustvo žrtvenika posvećenog nimfama u Viminacijumu otvara niz zanimljivih pitanja kako o legionaru, koji je najverovatnije uspešno lečen u nekoj banji, tako i o poštovanju nimfi na prostoru nekadašnje rimske provincije Gornje Mezije, rekao je Korać.

70 godina ranije - RTB Bor jula 1943.